| Nội dung: |
Vua chết, Võ Hùng tiến ngôi vua, hạ ngục Hoàng tử Bình Vương và đưa tên gian thần tay sai của hắn là Vu Tắc làm tể tướng. Tên vua ngụy này biết lão quan Lý Huyền Minh là người trung chính, có uy danh, bèn bàn với Vu Tắc buộc ông phải gả con gái của ông là Xuân Hương cho hắn để li gián ông với những người trung chính khác, đồng thời trói ông bằng sợi dây tình cảm gia đình. Lão tướng Quách An Công đương ốm, nghe tin cho là Lý Huyền Minh đã phản bội, vùng dậy xách gươm đến định chém. Sau khi hiểu nhau, hai ông bàn mưu cứu Hoàng tử: viết một di chiếu của vua trước để lại, xét rằng Bình Vương thiếu tư cách, nên truyền ngôi cho Thái sư huân thần Võ Hùng Vương. Tờ chiếu giả này được bí mật đưa vào cung và Hoàng hậu Xuân Hương đã lấy trộm ấn vua để đóng vào. Hội triều, Quách An Công tâu rằng ông đã bãi lãnh di chiếu của Tiên đế, nhưng vì bị bịnh nay mới cố gắng đến dự chầu và dâng di chiếu ấy. Đọc di chiếu, Hùng Vương tuyên cáo rằng mình làm vua là đủ danh nghĩa, bèn ra lệnh gia ân tha tù cho Bình Vương. Nhưng tên Vu Tắc tâu là nên giữ Bình Vương lại ở nhà giam, vì ông ngoại là lão tướng Viên Hoà Ngạn đương có quân lực lớn ở biên trấn, nếu Bình Vương được thả thì rất có thể vị lão tướng lừng danh này sẽ kéo quân về đánh triều đình. Vu Tắc bàn kế giam Bình Vương và gởi chiếu ra bảo nếu Viên Hoà Ngạn muốn cứu Bình Vương thì phải tự cắt đầu mình dâng về triều. Nhận được thủ cấp của ngoại tổ thì Hoàng tử cháu ngoại sẽ được tha. Lý Huyền Minh và Quách An Công rất đau khổ phải cùng viết thư gởi trước cho Viên Hoà Ngạn khuyên Ông hãy vì đại nghĩa mà thi hành chiếu chỉ vô đạo của Võ Hùng Vương. Một khi Hoàng tử được tha, hai ông sẽ lập tức bí mật đưa ra quân ải. Viên Trọng Oai sẽ quản lĩnh quan trấn, rồi họp quân về phục quốc. Mưu lược được thực hiện. Nghĩa quân kéo về phạt ngụy - Quách An Công tuy già nhưng chiến đấu dũng mãnh, giết được tên tướng giỏi của ngụy triều. Võ Hùng Vương phải đích thân ra trận, giết chết Quách An Công. Nghĩa quân tiến công mạnh, Võ Hùng Vương lại phải ra đương đầu, nhưng cây đại đồng đạo rất lợi hại và chuyên dùng của nó đã biến mất (Xuân Hương đã cho đánh cắp và dấu kín). Hắn vội dùng cây thương bình thường ra đánh với Trọng Oai và bị Trọng Oai: hạ sát. Nghĩa quân toàn thắng, bắt Vu Tắc hạ ngục. Xuân Hương dâng ấn cho Trọng Oai và xin tự huỷ thân mình vì hổ thẹn đã phải cần kề tên phản chúa. Mọi người can ngăn và nói: “Tài nên trọng, tình nên thương Tiết đáng ghi, người đáng kính” Trọng Oai cho lệnh rước Bình Vương về lên ngôi, cầm mối nước. |
| Ý nghĩa: |
Tác phẩm ca ngợi tấm lòng sẵn sàng hi sinh thân mình vì đại cuộc chung của chính triều (Viên Hòa Ngạn tự cắt đầu giao nộp cho Võ Hùng Vương để cháu ngoại là Bình Vương được sống). Ngoài ra còn đề cao sự mưu trí, tinh thần trung quân ái quốc của tuyến nhân vật chính diện. Những con người đó đã “nằm gai nếm mật” chờ đợi thời cơ để phục hưng triều đại (Bình Vương nhận thấy trước thực cảnh thế cô lực yếu hết sức nguy nan, vị vương gia ấy phải nhanh trí giả làm người bạc nhược, suy đồi để giữ thân và chờ thời cơ phục quốc. Hay các trung thần Quách An Công, Lý Huyền Minh cùng con gái chịu tiến hàm oan đi theo kẻ thù phản chúa). Tác phẩm đồng thời lên án những kẻ phản nghịch, bất chính. Tất cả những ai đi theo con đường trái với luân thường đạo lý sẽ có kết cục không tốt đẹp. Cái thiện và ác luôn phân minh và Thiện luôn luôn thắng cái ác. Chủ đề của vở là “phò vua diệt nịnh”, thuộc đề tài quân quốc. Đặc điểm cần lưu ý ở đây là không có sự phân hoá chính trị trong mỗi gia đình như trong các vở tuồng về đề tài quân quốc trước kia. Về hai tuyến nhân vật, chúng ta thấy ở tuyến chính diện xuất hiện mấy nhân vật độc đáo, hoặc căm tức kẻ thù thét lên một tiếng rồi hoá câm, hoặc tự cắt đầu để cứu nước, về phe phản diện, tác giả kịch bản đã xây dựng hai tuyến nhân vật chính yếu: một tên tàn bạo và tên kia thăng quan tiến chức nhờ bạo hành động nịnh nọt, luồn cúi vô cùng bẩn thỉu. |
