Cố nghệ nhân La Nguyên
Nội dung
I. Tiểu sử:
1. Tên khai sinh: La Nguyên
2. Nghệ danh: Hoàng Nguyên
3. Sinh năm: 1955. Mất năm 2021.
4. Quê quán: Xã Vinh Hà, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.
6. Địa chỉ thường trú: 2/34 Thạch Hãn, Thành phố Huế.
7. Nghề nghiệp: Diễn viên Tuồng và Múa hát Cung đình.
8. Thế hệ nghệ nhân: Thế hệ thứ ba.
9. Quá trình hoạt động nghệ thuật:
Năm 1969 - 1975: Bắt đầu học tuồng và múa hát cung đình và làm diễn viên Đoàn Nghệ thuật Ba Vũ cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng.
Năm 1975 – 2006: Diễn viên Đoàn Nghệ thuật Truyền thống Huế.
Năm 2006 – 2007: Diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế.
Năm 2007 - 2015: Công tác tại Phòng Nghiên cứu Nghệ thuật - Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế.
10. Các nước và tỉnh thành đã từng tham gia lưu diễn:
Năm 1970: Diễn tại Hội chợ quốc tế Osaka (Nhật Bản).
Năm 1993: Diễn tại Tokyo (Nhật Bản).
II. Đặc điểm:
1. Loại hình nghệ thuật đã được học: Tuồng, múa cung đình, nhạc và ca Huế.
2. Năm bắt đầu học: Năm 1969 (14 tuổi).
3. Người dạy:
Thầy Viêm Bờ, thầy Am, thầy Dục, thầy Lễ, cố Huệ, thầy Họa.
4. Địa điểm học: Tả Vu (Đại Nội) – nơi Đoàn Ba Vũ hàng ngày tập tuồng và múa hát Cung đình.
5. Người đồng học: La Đăng, Nguyễn Văn Thông, La Đăng Lực.
6. Người đồng diễn: Thanh Tâm, Dương Thị Liên, La Cẩm Vân, La Đăng.
7. Nắm giữ bí quyết nghề nghiệp:
- Nghệ nhân La Nguyên là người đang nắm giữ kỹ thuật vũ đạo trong các điệu múa cung đình như: Long hổ Hội, song Phụng, song Quang, Tam tinh Chúc thọ, Trình tường Tập khánh.
8. Thể hiện các bài bản:
- Múa cung đình: Long hổ Hội, song Phụng, song Quang, Tam tinh Chúc thọ, Trình tường Tập khánh, Tam quốc – Tây du, Lục cúng Hoa đăng, Lân mẫu xuất lân Nhi.
- Các vai diễn tuồng:
+ Tuồng cổ: Lưu Khánh (Tống Địch Thanh), Bạt Hổ (Giang Chấn Tử), Ôn Đình và Linh Tá (Sơn Hậu), Yêu cá và vua đói (Lý Phụng Đình), Tiết Cương và Võ Tam Tư (Hộ sanh đàn), Tạ Ngọc Lân (Ngọn lửa Hồng Sơn), Trịnh Ân (Tống Thái Tổ túy tửu trảm Trịnh Ân), Phàn Hổ (Đàn chinh đông – Đàn chinh tây).
+ Tuồng lịch sử: Dương Diên Nghệ, Hoàng Thao (Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán).
+ Tuồng thơ: Phạm Công, Sầm Hưng (Phạm Công, Cúc Hoa), Trương Tử, Châu Tuấn (Thoại Khanh, Châu Tuấn), Tôn Cát, Hắc Điểu (Bạch Viên – Tôn Cát).
9. Giai thoại và kỷ niệm khi hành nghề:
- Năm 1986, khi đang diễn vai ông Huyện (Ngêu-Sò-Ốc-Hến) cho sinh viên Đại học Huế xem, dù vai chưa kết thúc nhưng sinh viên đã đồng loạt vỗ tay và lên sân khấu tặng hoa.
- Năm 1987, sau khi diễn vai Phạm Công (Phạm Công – Cúc Hoa), Giám đốc Nông trường Lệ Ninh đã bồng nghệ nhân lên quay một vòng và khen ngợi, sau đó nhiều nơi yêu cầu diễn lại vai này.
10. Truyền thống nghề nghiệp của gia đình: Gia đình có truyền thống nghệ thuật nhiều đời. Ngoài bố là nghệ nhân La Cháu, các anh chị em như La Thị Cẩm Vân, La Đăng, La Hùng, La Đăng Lực đều theo nghề.
11. Thế hệ kế tục:
Con trai: La Phước Cường (sinh năm 1981).
Sở trường: Đánh nhạc Tuồng – sử dụng đàn Nhị.
12. Đóng góp cho công tác truyền dạy:
Năm 1976: Tham gia dạy tuồng và múa cung đình tại Trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật tỉnh.
13. Danh hiệu và giải thưởng được trao tặng:
Năm 2003: Huy chương vì sự nghiệp múa Việt Nam.
Năm 2005: Kỷ niệm chương của Bộ Văn hóa.